Düzenlenmiş, temizlenmiş, yapay zeka ile seslendirilmiş Sevan Nişanyan yazıları.
Cumhuriyet rejimleri diğerlerine göre daha fazla diktatör çıkarıp katliamlara sebep oluyor galiba. Sizce de öyle mi?
Bir kere şuna dikkat etmek lazım. Tarih boyunca kraliyet rejimleri en azından cumhuriyet rejimleri kadar çeşitli kılıklara bürünmüş.
Türkiye Cumhuriyeti size değer vermezken, niçin bu kadar önemli bir sözlük çalışmasını Türklere adadınız?
Türklere bir şey adamadım, bu bir. Türkiye Cumhuriyeti ve Türkler iki ayrı kavramdır, birbiriyle alakası yoktur.
Diktatörler ileride yargılanmaktan korktukları için vites arttırıp duruyor. Bu adamlara istediklerini versek kurtulur muyuz?
Diktatörlerden ve padişahlardan asgari hasarla kurtulmanın yolu tabii ki bu insanlarla oturup konuşmaktır.
Ateizm bir trend midir? Trendler ne kadar sağlıklıdır? Tarihte örneği var mıdır?
Genç kuşakta öyle bir trend var, evet. Sosyal medya ne kadar temsil eder bilmiyorum, ama orada sesi çıkanlara baktığınızda, bundan on, yirmi sene önce kimsenin hayal edemeyeceği bir düzeyde bir anti-İslami tepki var.
Türkiye’de şarap ne durumda?
Güzel şaraplar var, çok güzel şaraplar yok. Yani Fransızların, İspanyolların en iyi şaraplarıyla boy ölçüşecek bir şey yok.
Geçen gün Washington Post’ta Türkiye seçimleriyle ilgili bir yazı yayınlandı. Amerikan propaganda makinesinin en beyinsiz temsilcilerinden biri olan Fareed Zakaria imzasıyla. Diyor ki, Türkiye bir demokrasidir fakat illiberal bir demokrasidir. Ne dersiniz bu yeni formüle?
Ben bunu şöyle tercüme ediyorum. Kendi dünya görüşü çerçevesinde anlamlı bir şey söylemeye çalıştığını düşünüyorum.
Urfa’ya davet etsek gelir misiniz
Urfa’ya defalarca geldim. Sıra gecesine katılmak gibi bir talihsizliği de yaşadım.
Dünyanın ilk beş ekonomisine girecek petrolümüz var, dış güçler çıkarmamıza izin vermiyor, 20 tane petrol kuyusuna beton döküp kapatmışız tarzı iddiaların bir gerçekliği var mı? Yoksa halka boş umut mu?
Deli saçması! Cinlere inanmakla başa baş giden, onlarla aynı familyadan olan bir inanç.
Nusayrileri biliyor musunuz?
Aşağı yukarı 30 yaşıma kadar pek bir fikrim yoktu Nusayriler hakkında.
Shakespeare’in eserlerini başkalarının yazdığını iddia ediyorlar, Francis Bacon’dır deniyor. Mark Twain bunu iddia etti. Sizce doğru olabilir mi?
Üç yüz yıldan beri sonu gelmeyen bir tartışmadır. Şöyle bir gerçek var ortada.
İnsan birçok şeyle yaşar fakat insanın davranışlarını yönlendiren en temel itki hangisidir diye sorarsanız, bence itibar arayışıdır.
Bugünkü seküler şehirliler, dindar köylüler ve taşralılar ikiliği, geçmişte tersi miydi? Osmanlı üst zümresi, halkı dinsiz cahiller, kendilerini ise gerçek dindar olarak mı görüyordu?
Kesinlikle. Bu çağda yaşadığımız dönüşümün en çarpıcı boyutu, ilk önce fark etmeniz gereken ve analizin en başına yerleştirmeniz gereken boyutu şudur: İslam tarihi boyunca bir elit dini olmuştur.
Hocam dünyayı nasıl gezdiniz? Plansız, parasız, otostop kullanarak mı gezdiniz? Gittiğiniz en insancıl, insanları en düzgün ülke neresiydi?
17 yaşımdan beri durmadan gezdim. Bu benim babamdan bana geçen bir alışkanlık.
Yeni peygamberin mutlaka instagram hesabı olmalı. Bir influencer’dan ya da CEO’dan bir yıllığına online kurs almalı. Bu çağ çekirge istilası, cüzzam, gökten ateş vs. yemez. Onun yerine sağlam bir Armageddon senaryosu yaratılmalı. Kitabın içeriği için olmazsa olmaz öneriler: Negatif ve pozitif olma, evrenden iste gelsin vesaire tarzı şeyler. Sosyal medyada filozofların fotoğraflarıyla birlikte paylaşılan deyişlerden yapılan derlemeler. Cinsiyet spektrumu. Tanrı elbette cinsiyetsiz olmalı ve LGBT birey gibi davranmalı. Vegan ve vejetaryenlik öğretisi ısrarla tekrarlanmalı. Toplumsal cinsiyetten yola çıkarak, kutsal cinsiyet üzerine en az iki üç kitaplık bir bölüm olmalı. Ahlaki öğreti önemli elbette. Z kuşağı, toplum için bireyi yemez. Birey birey, birey içindir. Vesaire. Fırsat peşinde koşmanın on altın emri gibi şeyler bulunup yazılmalı. Peygamber prototipi önemli. Kemalistler için Atatürk’ün Çanakkale’den çıkışı gibi bir kıssa mesela çok tutar. Muhammed daha çağdaş bir hale getirilebilir. Her sokağa bir yoga stüdyosu fena fikir değil, çok tutar. Ve olmazsa olmazı, kitap illaki PDF olarak download edilebilmeli ve download esnasında muhtemel havarilerin masrafları için araya reklam alınmalı.
Demiş bu arkadaş. Güzel yazmış, eğlenceli yazmış. Fakat katiyen katılmıyorum bu görüşe.
Tsalka 1600 metre rakımda muhteşem bir yayla. Biraz Ardahan-Çıldır yaylalarını anımsatıyor.
Bugün dünyada bir paganizme doğru, yani İbrahimî dinlerin zıddı olan bir şeye doğru bir gidiş mi var? Yoksa, acaba yeni bir dinî devrimin eşiğinde miyiz? Paganizm derken, bireyin kendi nefs ve hazlarına teslim olduğu ve daha yüce bir etostan yani racondan yoksun kaldığı düşkün hali kastediyorum. Oysa İbrahimi ve monoteist dinlerin alamet-i farikası, merkezi ve sofistike bir bürokrasiye sahip devletlerin belirli bir tekâmül dönemine denk gelmeleri. Bu bakımdan, düşünceler ve kanaatler üzerinde merkezi denetimin bu raddede olduğu bir çağda, sosyal devlet ve instagram çağında, paganizm gerçekten mümkün müdür? Hele siyasi otoritenin mahreme dahi nüfuz etme imkanı bunca genişlemişken? Dolayısıyla, Roma çağında aşina olduğumuz cinsten, transhümanist paganizmler çağından ziyade, Batıda hali hazırda teşekkül etmekte olan yeni bir merkezi din devrine geçiyor olmamız daha muhtemel değil midir?
Enteresan bir soru. Son kırk yıldır, hatta altmış yıldır hep varsayıldığı gibi bir bireycilik ve bencillik çağına değil, yeni bir dini dogmatizm çağına mı gidiyoruz acaba diye soruyor özetle.
Şimdi Giresun merkezli bir hadise var. TRT1’de bir yarışma programında tırnak içinde “Milli Mücadele kahramanı” Yarbay Osman Ağayı Trabzon milletvekili Ali Şükrü Bey’in katili olarak gösteren bir soru sorulunca Giresunlar ayağa kalkıyorlar. Sosyal medya hesaplarından TRT yaylım ateşine tutuluyor, özür dilenmesi isteniyor. Yirmi dernek Giresun’da basın açıklaması yapıyor ve bununla da yetinmiyor İstanbul’a da sirayet ediyor tepkiler. Giresun’lar Topal Osman Ağa pankartlarıyla, resimleriyle yürüyüş yapıyorlar. Giresun Belediye Başkanı Kerim Aksu TRT’yi kınıyor. CHP Giresun milletvekili Necati Tığlı devreye giriyor. Giresun Milletvekili Sabri Öztürk de Topal Osman Ağa için kötü söz söylemek değil bir TV kanalının hiç kimsenin haddine değildir diyor. Şimdi böyle bir hadiseyle karşı karşıyayız. Bunu nasıl değerlendireceğiz Sevan Bey?
Bunun tam benzeri bir olayla ben muhatap olmuştum 2000 yılında yani bundan 19 yıl önce.
Ayşegül Sandıkçıoğlu adlı bacımız seni kadın düşmanı ilan etti. Gerçekten kadın düşmanı mısın yoksa Ayşegül gibilerine mi düşmansın?
Yahu, olsa olsa erkek düşmanı olurum. Yani hayat boyu erkeklerle fazla samimi olmaktan, erkek ortamından nefret ettim.
Konuşmalarınızda sık sık Allah bilir, Allah korusun, Allah’a ısmarladık gibi cümleler kullanıyorsunuz. Kültürel bir alışkanlık mı yoksa inançlı mısınız?
Elbette inançlıyım, İslam inançlı değilim, tanrı inancım da yoktur.
21. yüzyılda insanlar gitgide daha uysal hale mi geliyor? Bunun ileride ne gibi siyasi sosyal sonuçları olur?
Son zamanlarda üzerinde en çok düşündüğüm konu bu. Sadece 21.