Düzenlenmiş, temizlenmiş, yapay zeka ile seslendirilmiş Sevan Nişanyan yazıları.
Bir insan hem liberalizmi hem de sosyalizmi savunabilir mi? Çünkü şu anki konjonktürde her ikisi de zaman zaman mantıklı geliyor. İkisinin arasındaki denge nasıl kurulmalıdır?
İkisi de insanlığa lazım olan şeylerdir. Tahtıravalli gibidir, hangisi ağır basarsa, dengelenmesi için öbür tarafa ağırlık vermek gerekir.
Bilimin kainatla ilgili hakikatleri aramak dışında başka işlevleri nelerdir? Politik kurumların bilim üretiminde öncü öncüsü olması gereken kurumlar ve üniversiteler üzerinde ne derece gücü olmalıdır?
Bilimin kainatla ilgili hakikatleri aramak gibi bir fonksiyonu mu var gerçekten?
İnsan olmak için belli bir dine, millete, ırka, ideolojiye, gruba, futbol takımına ait olmak gerekiyor mu? İnsanı insan yapan bunlar mıdır?
Bu soruya gençken ya da bundan 10-15 yıl öncesine kadar çok kolay cevap verirdim.
Shakespeare’in eserlerini başkalarının yazdığını iddia ediyorlar, Francis Bacon’dır deniyor. Mark Twain bunu iddia etti. Sizce doğru olabilir mi?
Üç yüz yıldan beri sonu gelmeyen bir tartışmadır. Şöyle bir gerçek var ortada.
Arapça, İslam’ın doğuşu esnasında kullanışlı ve zengin bir dil miydi yoksa sonradan mı zenginleşmiştir?
Şüphesiz ikincisi. Arapçanın İslam’ın doğuşu anındaki durumuna ilişkin çok fazla bilgimiz yok.
Dersim katliamında Atatürk’ün rolü nedir?
Dersim katliamının tek başına sorumlusu ve yöneticisidir Cumhurbaşkanı.
Kapitalizmin çöküşünün kaçınılmaz olduğunu söylüyorsunuz. Sosyal ayaklanma ve reformların kapitalizmin kaçınılmaz çöküşünü yavaşlattığını düşünüyor musunuz? Kaçınılmaz çöküş hızlandırılabilir mi?
Kapitalizmin çöküşünün kaçınılmaz olduğunu düşünmüyorum. Öyle bir şey demiş olacağımı da sanmıyorum.
Neden bazı halklar diğerlerinden daha eski olsalar da daha az nüfusa sahip? Örneğin Yunanlar, Ermeniler daha eski ama sayıları Almanlardan, İngilizlerden daha az. Neden?
Yunanlar da Ermeniler de biyolojik anlamda çok az değil aslında.
Marksizm’in Bilimsel Sosyalizm teorisi olduğu söyleniyor. Siz ne dersiniz?
Bilim kelimesi iki ayrı anlamda kullanılıyor anladığım kadarıyla.
Ayasofya cami olsun mu?
Ayasofya ibadet yeri olsun mu? Bence olsun. Memlekette on bin kiliseyi sen yıkmışsın, ahır yapmışsın.
Antik Yunan’sız felsefe olmaz mı? Neden felsefenin orijini Antik Yunan kabul ediliyor? Bu ideolojik mi? Aynı dönemlerde başka toplumlarda felsefe yapılmıyor muydu?
Yahu adamlar felsefe kavramını icat etmişler. Bütün normlarını belirlemişler, iki bin beş yüz yıl boyunca kabul edilen tartışma çerçevesini çizmişler.
Sizce popülist hükümetlerin devrinin geçeceği günleri görmeyecek miyiz yakın zamanda? Görürsek nasıl iktidarlarla karşılaşacağız?
Covid konusunda son zamanlarda başka konularda olduğu gibi net ve son derece kuvvetli bir sınıfsal ayrışmanın ortaya çıktığını görüyoruz.
Silopi’yi anlatır mısınız? Silopi adı Ermenice midir?
Nedense bu soruları bana soranlar açıp Nişanyan Yer Adları’na yani Index Anatolicus’a bakmayı akıl etmiyorlar.
Siyasette ve toplumda özgürlük ne demektir? Bir toplumun öbüründen daha özgür olup olmadığı nasıl anlaşılır?
Özgürlük her zaman bir şeyden özgürlüktür. Soyut ve nesnesiz bir özgürlük olmaz.
Dağlılar neden daha başarılıdır? Dağdan gelen neden hep bağdakini kovar?
Basit. Kaybedecek bir şeyi olmayan, kaybedecek çok şeyi olana nazaran avantajlıdır.
Kişi dindar aileye köprüleri yakmadan Allahsız kitapsız olduğunu nasıl izah edebilir?
Ailenizin medenilik durumuna göre, ailenizin hoşgörü ve esneklik seviyesine göre değişir.
Mafya babaları hoşuma gidiyor. Var olan düzenle sıkıntısı olan insanlardır.
Kendi değer yargılarını kendi iradesiyle oluşturup, ona göre yaşayabilen insan ahlaken özgürdür. Bağlı olduğu siyasi iktidarı kendi tercihiyle değiştirebilen ya da en azından sınırlandırabilen insan siyasi anlamda özgürdür.
Modern batı dünyasında bu anlamda özgürlüklerin bulunduğunu savunmuş bu arkadaşımız.
Hocam barbarlık sanırım kandan geçen bir şey, bin yılda geçse barbar barbar kalıyor. Bunu bugün Amedspor maçında bir kez daha deneyimledik.
Katılmıyorum bu görüşe. Barbarlık yönetici elitlerin ahlaki görevlerinden feragat etmelerinin bir sonucudur.
İnsan neden sanat yapar, neden kılıcının üstünü süsler, neden estetik kaygılara sahiptir? Bu konuda mesela kediden köpekten farklı mıyız?
Farklıyız sanıyorum. Kedinin Mart ayında ciyaklaması yahut köpeğin dolunaya uluması sanat sayılabilir mi, tartışırız.