Düzenlenmiş, temizlenmiş, yapay zeka ile seslendirilmiş Sevan Nişanyan yazıları.
Terakkiperver Fırka hakkında ne düşünüyorsunuz?
Cumhuriyet’in kuruluş dönemi ve tek parti rejimi hakkında eleştirel bakış açısıyla yola çıkan biri, Terakkiperver Fırka’yı sadece söylemine ve parti programına bakarak övme ihtiyacını duyabilir.
İnsan olmak için belli bir dine, millete, ırka, ideolojiye, gruba, futbol takımına ait olmak gerekiyor mu? İnsanı insan yapan bunlar mıdır?
Bu soruya gençken ya da bundan 10-15 yıl öncesine kadar çok kolay cevap verirdim.
Yeni Türk adları 1934-1936 yılları arasında ulusal bir seferberlik havası içinde üretildi.
Nasrettin Hoca kimdir? Gerçekten yaşamış tarihi bir şahsiyet mi?
Nasreddin Hoca bir mittir. Gerçekten böyle bir kişi yaşamış mı bilmem, yaşamış olabilir de olmayabilir de.
Yirmi yaşıma dek Zaza diye bir şey duymamıştım. 1977 olmalı, Diyarbekir-Mardin minibüsü tıklım tıklım, şoför herkesle Kürtçe konuşuyor, bize döndü, yakındı.
Her peygamber, kendinden önce gelen dinleri ve peygamberliği reddetmek zorunda mıdır? Her ateist aynı zamanda iyi bir dindar olmak zorunda mıdır? Bir şeyi reddetmek için onu çok iyi bilmek gerekmez mi?
Bir şeyi reddetmek için o şeyi çok iyi bilmek gerekmez. Hayır, aksine bir şeyi çok iyi bilirsen şayet reddedemezsin.
Yolculuk notları.
Yurt dışından gelen arkadaşlarımı, atalarımın memleketi olan Diyarbakır Eğil ilçesine geziye götüreceğim. Onları bir turist rehberi gibi bilgi bombardmanına tutmak istiyorum. Bana önerileriniz nedir? İdeal bir turist rehberi nasıl olmalıdır? Çoğu yabancı bu topraklarda farklı milletlerin yaşadığını, yani Türkiye’nin sadece Türklere ait olmadığını bilmiyor. Direkt söylemesem de aktaracağım bilgilerle kafalarına bu gerçeği sokmak istiyorum.
İyi bir rehber olmanın püf noktası, grubunun ihtiyaçlarını hissetmektir.
Filistin ile İsrail arasında olanları nasıl yorumlarsınız? Sizce medyaya nasıl yansıyor?
İsrail işgalcidir, o yüzden kınanmalıdır argümanına benim karnım tok.
Hocam, demokrasi bitti diyorsunuz. Bazen monarşiyi, aristokrasiyi övüyorsunuz. Sovyetler iyiydi diyorsunuz. Aslında bunları da tam demiyorsunuz, sanki paradokstan hoşlanıyorsunuz. En iyi yönetim şekli nedir sizce?
En iyi yönetim şekli bir sonrakidir.
300 yılı dolayında Şark Eyaleti...
II
Osmanlı arşivlerine güvenebilir miyiz? Orijinal kayıtlara dokunulmuş mudur?
Devlet arşivini bozmak çok zor bir şey, hemen hemen imkansızdır.
Hocam lingua franca olan İngilizceyi alternatif olarak sizce gelecekte başka bir dil lingua franca olabilir mi? Yoksa İngilizce konumunu korur mu?
Bence daha uzun süre İngilizce konumunu koruyacak, hatta büyütecektir.
İngilizcede köle anlamında kullanılan slave yahut Almanca Sklave sözcüklerinin kökeninin Slav halkıyla özdeş olduğu söyleniyor. Orta Çağ Arapları da Doğu Avrupalı köleleri Saklabi diye adlandırırmış. Slav eşittir köle tarihsel olarak nasıl oluştu?
Grimm kardeşlerin Almanca sözlüğünde bu konuda muhteşem bir madde var, sayfalarca uzunlukta çok kapsamlı bir tarihi analiz.
Seküler Türklerin dindar kişilere hitaben, “Örtünmek Kuran’da yazmaz, Kuran’da ziynetlerinizi örtün yazar” şeklinde vaaz verişlerine mutlaka tanık olmuşsunuzdur. Tesettürün Kuran’a aykırı olduğunu anlatmaya çalışırlar. Şimdiye kadar bunlara hiç cevap verdiniz mi? Şimdi verir misiniz?
Bütün kültürler kadınlara ziynetlerinizi örtün der. Öyle anlaşılıyor ki, Kuran olmasa bile İslam geleneği, muhafazakâr İslam geleneği, kadının bedeninin tümünü ziynet olarak gördüğü için tepeden tırnağa örtünmesini savunmuş.
İyi okullarda okuyan gençlerin genelde aileleri de tahsilli kişiler. Zeka ve başarı sınıfsal şeyler midir?
Öyledir tabii. Ölçülü olması şartıyla öyle olması da iyi bir şeydir.
Hocam dünyayı nasıl gezdiniz? Plansız, parasız, otostop kullanarak mı gezdiniz? Gittiğiniz en insancıl, insanları en düzgün ülke neresiydi?
17 yaşımdan beri durmadan gezdim. Bu benim babamdan bana geçen bir alışkanlık.
Nişanyan Sözlük ilk 2002 yılında yayınlandı. Üzerinde yoğun olarak çalışmaya 1998’de başlamışım.
Hocam ne olacak bu Türkiye tipi evlilik kurumu? Ailenin hayatı zindan edecek kadar iç işlerine karışması, bıktıran adetler, Erzurum töreleri vs. Bunlar dünyanın başka ülkelerinde bu denli var mı acaba?
Dünyanın her yerinde bu problemler vardır. Kimi yerde biraz daha yoğun, kimi yerde daha az vardır.
Türkiye’de eyalet sistemi uygulanmaya geçilse ne gibi avantajları ve dezavantajları olabilir? Ademi merkeziyet hedeflenmesi yararlı bir görüş müdür sizce
Üzülerek belirteyim ki, eyalet sistemi, federal sistem, bundan yaklaşık kırk yıl önce, 1980’lerde konuşulan, tartışılan, cazip görülen bir modeldi.