Düzenlenmiş, temizlenmiş, yapay zeka ile seslendirilmiş Sevan Nişanyan yazıları.
Zelenski stand-up’ını izlemekten artık Covid haberi bombardımanına tutmaz oldular. Bu bile sahtekarlığı ispat etmiyorsa başka ne ediyordur?
Covid bir tıp hadisesi değildi. Covid politik bir krizdi. Eleştirilen konuların birincisi, Covid krizini yöneten siyasi otoritenin, inandırıcılığını gitgide yitiren bir propaganda aygıtına dönüşmesiydi.
Biz Ermeniler bugüne kadar Gregoryeniz diye biliyorduk. Şimdi Patrikhane Ortodoks Apostolik olduğumuzu söylüyor, hangisi doğru?
Ermeni kilisesinin veya mezhebinin adı meselesi, bıkkınlık veren bir konudur.
Özgür irade paradoksu Antik Çağ filozoflarından beri bilinen bir konu.
Rauf Orbay, Kazım Karabekir’in eğer başarabilselerdi Türkiye’de tam anlamıyla demokrasiyi başlatabileceklerini düşünüyor musunuz?
Hayır düşünmüyorum. Aynı kadro bunlar, aynı zihniyet. Bu gerek Rauf Bey, gerek Kazım Karabekir, gerek daha sonra Fethi Okyar, İttihat ve Terakki konsensusunu temsil eden insanlardır.
Türkiye derinlerindeki bu yara ile yüzleşip, onu samimi bir çabayla iyileştirmedikçe nasıl toplumsal barış olur?
Paşalar gibi olur. Yüzleşmek, müzleşmek işlerini bir zamanlar ben önemsiyordum.
Sergey Paracanov’nun “Narın Rengi” filmini izlediniz mi?
İzledim tabi, çok çarpıcı bir filmdir. 18. yüzyıl saz şairlerinden, ozan ya da, aşık, Sayat Nova vardır.
Eski usul ahşap teknelerle tanışıklığı olanlar bilir, her yaz başında tahtaların arası kazınır, açık olan yerler üstüpü veya fitille doldurulur, sonra elde primüs ocağı zift eritilip aralarına dökülür.
Biri karşınıza gelse ve ben peygamberim dese ona soracağınız ilk sorular ne olurdu?
Peygamber olma iddiasında olan kişiler bireysel propagandaya girişmezler, bireysel propagandada hiçbir şansları yoktur.
Lise öğrencisi bir çocuğun Atatürk resmiyle yaptığı sersemlik için toplum tarafından kudurmuş bir şekilde linç edilmesinin hangi psikolojik ihtiyacı karşıladığına, bundan ötürü zindana atılmasının, TC’nin gelişmişlik düzeyiyle ilgili neyi gözler önüne serdiğine kısaca bir değinir misiniz?
Hadiseyi biliyorsunuz. Liseli bir çocuk, bayağı da yakışıklı bir genç, belli ki zeki ve fırlama bir tip, Atatürk resmini almış, bir yerine sürte sürte dalga geçmiş.
Ulus devlet fikri, ulaşım ve haber alma imkanlarının bu denli geliştiği bir çağda sürdürülebilir bir fikir midir? Tarihte toplumlar genellikle bu şekilde mi organize olmuştur?
1991’den sonra Batı dünyası, tarihin sonuna gelindiğine ve neoliberalizmin dünyanın bu noktadan sonra yegane alternatifi olacağına kanaat getirdiğinde, ulus devletin artık çağının dolduğu fikri çok yaygınlaşmıştı.
Bir görüşe göre insanlığın geleceği son nokta anarşizmdir. Katılır mısınız hocam?
İnsanlığın son 10 bin yıllık tarihi bu görüşe destek vermiyor.
Halim ile Selim kitabınızı yeni okudum. Kitabı yazdıktan sonra konu hakkındaki düşünceleriniz bir parça değişmiş sanırım. Ama öyle bir kitap ki, okuyup da hâlâ teist kalabilene helal olsun denir ancak.
Düşüncelerim değişti mi? Zannetmiyorum. Eskiden noktai nazar dedikleri, perspektifimde bir değişiklik var belki.
Kesinlikle okunmalı dediğiniz ilk üç felsefeci kimdir?
Herhangi bir üçüdür. Yani felsefenin içeriği, felsefecinin ne dediği çok önemli değil.
Müslümanlar ticaretle uğraşmayı aşağı görürlerdi, bu yüzden ticaret azınlıklara kaldı bilgisi ne kadar doğrudur?
Doğru değildir. Aksine Müslümanlık ilk ortaya çıktığı çağlardan itibaren son derece şehirli bir din olmuştur.
Kızılderililer ve Eskimolar Türk mü?
Peki bu sorunun tersini niye sormuyorsunuz? Yani Türkler acaba Eskimo mu?
Türkçe bir erkek çocuk ismi bulmakta çok zorlanıyoruz. Din ya da ideolojiyle kirlenmemiş veya kasıntı olmayan isim yok gibi.
Çok haklısınız. Sizin gibi aynı sıkıntıyı çeken inanılmaz sayıda insan var.
Başarılı yazı yazmanın olmazsa olmazı nedir?
Birinci olmazsa olmaz olan şart, söyleyecek bir şeyiniz olmasıdır.
Şirince’de yaptıklarınızdan ötürü sizi Halikarnas Balıkçısı’na benzetiyorum. Halikarnas Balıkçısı ve onun uygarlık üzerine tezleri hakkında ne düşünüyorsunuz?
Halikarnas Balıkçısı’nı bir ara pek severdim. Bu dediğim çok uzun yıllar önce, 80’lerin başı.
Midnight Express filmini izlediniz mi? Bu film hakkında ne düşünüyorsunuz?
Siz seyrettiniz mi Midnight Express’i? 1978’di galiba, Türkiye’nin imajını bütün dünyada yerle bir eden, çamura batırıp çıkaran bir filmdi.
Bana şu Osmanlı devletini klişelere batmadan anlatabilecek biri var mı? Özellikle Osmanlının son döneminde azınlıkların, yani Rumların, Ermenilerin de çektikleri acıları alışılmış olan kalıbın dışında anlatabilecek biri var mı?
Osmanlı devletinin başlangıcını değerlendirirken üç faktörü göz önüne almak lazım.