Sesli Metinler

Etimoloji nasıl yapılır

Kelimelerin etimolojik kökeni nasıl bulunur? Bu mesleği nasıl öğrendiniz? Bizi anlatır mısınız detaylarıyla?

Ben bu işe nasıl başladım, onu anlatayım size. Benim dil bilim eğitimim yok.

Fairy ile peri akraba mı

Farsça olan peri ile İngilizceye Fransızcadan geçmiş olan fairy kelimesinin türediği ortak bir kaynak veya serbest çağrışın söz konusu mudur? Yoksa benzerlikten mi ibarettir?

Genel kabule göre tesadüf olmalı. Etimolojik bir bağlantı yok görünüyor.

Hoca nereden gelir

Hocam, hoca kelimesi nereden gelmektedir?

Bir dönem Türkçe koca kelimesinden geldiği kanısına kapılmıştım, hatta maalesef buna ilişkin bir iki polemiğe girme gafletinde bulundum.

Kanape ile kanepenin farkı nedir

Nişanyan Sözlük ilk 2002 yılında yayınlandı. Üzerinde yoğun olarak çalışmaya 1998’de başlamışım.

Kelime çalışmaları: Avlan, Gey

Karpathos adasında Olympos köyünün mezrası Avlónas. Köyde üç gün geçirince mezrayı da görmek farz oldu.

Kelime çalışmaları: Banana

Banana sözcüğünü Avrupa dillerine ilk kez Garcia de Orta adlı Portekizli hekimin tanıttığını alem biliyor.

Kelime çalışmaları: Buğurcu

Çankırı’da Buğurviran, Bartın-Ulus’ta Buğurlar köyleri var. Osmanlı kayıtlarında bu yörelerde Urbân-ı Buğurciyân taifesinden söz edilmiş.

Kelime çalışmaları: Frizbi

Almanya ile Hollanda’nın Kuzey Denizi kıyısında Friesland diye bir ülke vardır, bilir misiniz?

Kelime çalışmaları: Gaxan

Kalenda eski Romalılarda ayın ilk gününün adıdır. Ay derken burada hakiki ayı kastediyoruz.

Kelime çalışmaları: Kalafat

Eski usul ahşap teknelerle tanışıklığı olanlar bilir, her yaz başında tahtaların arası kazınır, açık olan yerler üstüpü veya fitille doldurulur, sonra elde primüs ocağı zift eritilip aralarına dökülür.

Kelime çalışmaları: Kelepçe

Kelâb veya kelâbe Farsça “iplik kangalı”. Farsçanın klasik sözlüğü Burhan-ı Katı’ya göre “iplik ve iplik saracak çark manasınadır ki bir nev’ine kelâbçe veya kelâbçek tabir olunur.”

Kelime çalışmaları: Kerhane

TDK Türkçe Sözlük Farsça kâr-hane diyor. Kubbealtı ve Ötüken aynı kanıda.

Kelime çalışmaları: Mandalina

Narenciye türü olan mandarin’in Batı dillerinde ilk belirişi Pehr Osbeck’in 1757’de İsveççe yayımlanan Uzakdoğu Seyahati Güncesi, özgün basımda sayfa 192.

Kelime çalışmaları: Nefret

Klasik Arapça’da nefret “kaçışma” demek, özellikle bir insan ya da hayvan grubunun ürküp çil yavrusu gibi dağılması.

Kelime çalışmaları: Patates, kumpir, kartofil

Bir Amerikan bitkisi olan patates 1580’den kısa bir süre sonra İspanya’da, 1582’de Fransa’da, 1585 dolayında İtalya’da, 1587’de Belçika’da duyulmuş.

Kelime çalışmaları: Tatmin, mutmain

Arapça itminân “dinmek, dingin olmak, sükun bulmak”. Faili mutmâin “dingin, sakin, huzur bulmuş”.

Kelime çalışmaları: Tolga

13. yy’da Türkçeye girmiş silah, savaş ve ordu düzeni ile ilgili pek çok kelime gibi “miğfer” anlamında tolga’nın da Moğolcadan alınma olduğu bilinen bir şey, bütün kaynaklarda yazar, doğulğa, davulğa gibi varyantları da gösterilir.

Nişanyan Sözlük nasıl yazıldı

Sözlüğü yazarken, özellikle kelimelerin ilk kullanımlarına yönelik atıflarınızda izlediğiniz strateji neydi? Nişanyan Sözlüğün kaynaklarından ve yazım sürecinden bahseder misiniz?

Nişanyan Sözlük, 1995-96’da boş vakitlerde yapılacak bir proje olarak başladı.

Ünlemlerin etimolojisi olur mu

He ünleminin etimolojisi nedir?

Ünlemlerin etimolojisi olmaz. Ünlemler son derece istikrarsızdır.