Sonradan öğrendiğin dilde eser verilir mi

İlk aklımıza gelen isim tabii Joseph Conrad. Joseph Conrad 19. yüzyıl sonu, 20. yüzyıl başı İngilizce edebiyatın büyük yazarlarından biridir. İngilizceyi sonradan öğrenmiştir. Aslen Polonyalıydı. Gençliğinde gemicilik yapmış, Hindistan’a giden gemilerde çalışmış, 25-26 yaşlarında İngilizce öğrenmeye karar vermiş. Ve gerçekten biraz ağdalı da olsa parlak bir İngilizce yazan, İngilizce’nin iyi üslupçularından biri olmuştur.

Bir başka örnekten, bir tarihte küçük bir yazımda söz etmiştim. Ennius, Latin şiirinin ilk bilinen üstadı olduğu için Baba Ennius diye anılır. MÖ 3. yüzyıl sonlarında yaşamış. Aslen Güney İtalya’da Mesaplar denilen, bilinen bir dile benzemez bir dil konuşan bir kavimden geliyor. Bu dilin eski İllirya diliyle alakalı olabileceği tahmin ediliyor, ama elde yazılı kaynak yok. Genç yaşta Güney İtalya’nın egemen kültür dili olan Yunancayla yetişmiş. Yunanca tiyatro eserleri, şiirler, risaleler yazmış. Bunlar bugün kayıptır, fakat çağının tanınmış Yunan ediplerinden biri olduğunu biliyoruz. 35 yaşlarındayken Roma ordusunda müttefik subayı olarak bulunurken Roma’ya davet etmişler. Roma o devirde erken aşiret kültüründen çıkıp global kültüre intibak etme aşamasında. Medeniyetin şartlarını Yunan kültüründen öğreniyor. Şiir modelini, tiyatro, felsefe, bilim, mimari, her şeyi onlardan alıyor. Baba Ennius Latince öğrenmiş ve Latincenin ilk önemli edebi eserlerini vermiş. Üç kalbi vardı derler, kendi anadili, Yunanca ve Latince atan.

Olabiliyormuş demek ki. Henri Troyat var, Fransız, oldukça iyi bir yazar. Aslen Çerkes Ermenilerindendir, gerçek adı Lev Aslanoviç Torosyan. Fransızcayı erken öğrenmiş. Sanırım mülteci olarak Fransa’ya gittiklerinde 8-10 yaşlarında olmalı. 20. yüzyılın son döneminde İngiliz dilinin en iyi yazarları da hep Hintlilerden çıkıyor, ama dili sonradan mı öğrenmişler, ilk çocukluklarından beri mi konuşmuşlar bilmiyorum.

İbrahim Müteferrika’yı da analım. Macardır biliyorsunuz. Çok sonradan Türkçe öğrenmiş. Edip sayılmaz gerçi ama matbaa hakkında risalesi Osmanlı elit dilinin parlak örneklerindendir.

Elif Şafak’ı da sayalım mı bilemedim.