Evlenmenin faydaları nedir

Sık sık soranlar oluyor, evlenelim mi Sevan Bey, evlenmek iyi midir, kötü müdür? Bir dostumuz bu sorulara cevaben bir kitaptan alıntı göndermiş. 19. yüzyılda yazılmış bir metin. Ağır ve mutantan Osmanlıca ile yazılmış. Okuyalım.

“Fevaid-i nikâh fevaid-i hamseden ibarettir.” Evlenmenin faydaları beş faydadan ibarettir demek.

“Faide-i ula (birinci fayda) veleddir, ki nikahda asldır.” Çocuktur yani. Veled demek çocuk demek. “Çünki âlemin nev’-i insandan hali olmaması için nikâh, veled için mevzudur.” Dünyanın insan soyundan boşalmaması için, nikah, veled amacıyla konulmuştur. “Şehvet, tahsil-i velede şevk ve meyl içindir.” Yani cinsel arzu ve zevk, çocuk yapmaya şevk ve meyl oluşturması içindir. Tahsil-i veled çocuk hasıl etmek demek, burada tahsil eğitim anlamında değil, üretmek anlamında. “Tahsil-i veledde, vücuh-ı muhtelife ile hayr-ı kesîr vardır.” Çocuk üretmekte çeşitli açılardan çok hayırlar vardır. Demiş birinci madde.

İkinciyi geçiyorum çünkü kızdıracak sizi. Üçüncüye geçiyorum: “Vech-i zevceye nazar ve zevce ile mülaebe-i meşruadır, ki bunda kalb için râhat ve ibadât için takviyet vardır.” Çok güzel bir dil! Zevcenin yüzüne bakmak ve zevce ile oynaşmak — mülaebet demek oynaşma demek — kalbi dinlendirir ve ibadete güç verir. Burada ibadet çok geniş bir anlamda kullanılmış.

Bundan sonraki cümle şahane bir cümle. “Çünki ekser-i umur tab’ın hilafı üzerine cari ve baki olmasıyla nefs-i insanî ekser-i umurda melul olup, devamı- melal ise emr-i ibadette keselana bais olduğundan”. Diyor ki özetle, hayatta yaptığın işlerin çoğu insan tabiatına aykırıdır. Mesela bir ofiste oturup sabahtan akşama kadar çalışmak. Bunun uzun sürmesi ise insanı melul eder, depresyona sürükler. Depresyona da sürüklendiğin zaman, ibadet — burada en geniş anlamıyla ibadet, evrenin güzelliğini ve yüceliğini takdir etme — yeteneğini ortadan kaldırır. Tüyler ürpertici bir gözlem.

Dördü de geçiyorum, beş. “Faide-i Hamise mücahede-i nefsdir. Mücahede-i nefs, hukuk-u ehl-ü iyâle riâyet ve onların ezasında tahammül, ve ıslah ve irşad ve terbiyelerine, ve onlar için kesb-i halâle ve emsâli umur-i meşruâya say ve ikdam ile hasıl olur.” Çok güzel bir cümle gene. “Mücahede-i nefs”, kendi bencilliğini yenmek diye çevirelim bunu. Mücahede-i Nefs, hukuku ehl-ü iyale, yani eşinin ve çocuklarının haklarını gözetmeye ve onların sıkıntılarına tahammül etmeye ve onların eğitilmesi ve terbiyesi ve ıslahı için uğraşmaya ve bu uğurda çalışmaya ve meşru kazanç elde etmeye çabalamakla kazanılır. Yani onlar için uğraşıp didindikçe hem kalkınırsın hem adam olursun, nefsini terbiye edersin diyor. Doğru diyor.

Bunu yazan kim biliyor musunuz? Yo hayır, İslam hocası değil. Sarkis Vortanyan adlı bir Ermeni. Eser adı Mahzenül Ulûm, bir çeşit pratik bilgiler ansiklopedisi. Ermeni yazısıyla Türkçe basılmış. Arap yazısıyla da bir baskısı var mıdır bilmiyorum.

Hah, şaşırdınız değil mi?